De spelleider, vaak DM genoemd, hoeft geen acteur te zijn en geen regelboek uit het hoofd te kennen. Je beschrijft de situatie, je speelt de mensen die de spelers tegenkomen, en je beslist wanneer een dobbelsteen eerlijker is dan jouw smaak. Dit is een opzet voor een avond van twee à drie uur, met de regels van 2014. Het verhaal is verzonnen voor deze uitleg. Het komt niet uit een gepubliceerd avontuur.

Nieuw aan tafel? Lees wat het spel is en laat iedereen een blad maken met de personagegids, desnoods in het eerste halfuur.

Je hoeft de tafel niet te dragen

Jouw taak is niet om de spelers te verslaan. Je zet een situatie neer waarin hun keuzes ertoe doen. Kiezen zij een slimme of dwaze oplossing die niet in je notities staat, dan is de avond geslaagd. Schrap stilletjes wat niet meer past.

Je bent ook niet de vijand. De wolf en de schuldeiser kunnen gevaarlijk zijn. Jij blijft de persoon die een bedoeling in een worp vat. Zeg vaker “wat wil je bereiken?” dan “dat mag niet”. Een eerste groep heeft twee open deuren nodig, niet vijf geheime.

Wat je vooraf klaarzet

Houd het op één blad.

Eén dorp, geen koninkrijk. In dit voorbeeld heet het Elsterveld: een molen, een herberg, een zandweg. Drie plekken zijn genoeg. De molen, de weg, en een oud kapelletje dat niemand meer onderhoudt.

Drie personen, elk met één verlangen. Anke wil weten of molenaar Vedder nog leeft en houdt de molen draaiende alsof dat het ergste tegenhoudt. Luuk, de leerjongen, wil niet meer alleen zijn. Vedder wil zijn schaamte verbergen: hij kon een belofte aan de kapel niet betalen en was op de avond van zijn verdwijning niet dapper.

Eén haak. Anke vraagt de personages om Vedder te zoeken, omdat vreemden minder snel in de dorpsroddel worden gezogen. Ze betaalt met een maaltijd, een slaapplek en een paar munten. Geen schat.

Eén klein gevaar. Op de weg jaagt een gewonde wolf, agressief van de pijn, niet als veldslag. Zoek in de SRD het blok van een wolf als je getallen wilt, en maak hem zwakker als de groep klein is: minder levenspunten, of hij vlucht zodra hij geraakt is. Plak dat blok niet in aantekeningen die de spelers zien.

Drie zintuigen die je kunt herhalen: meelstof in het licht, natte vacht, een koude stenen vloer. Herhaling maakt een plek echt.

Een avond in vier delen

Het eerste halfuur is aankomen. Laat elk personage in één zin binnenkomen, bijvoorbeeld omdat de regen de weg heeft dichtgezet. Meer backstory hoeft nu niet.

Daarna de haak. Anke weet dat Vedder met een lantaarn is weggelopen en dat hij kortaf was over geld. Ze weet niet dat Luuk in het kapelletje zit. Geef informatie in stukken. Als niemand vraagt, laat dan een buurman één feit laten vallen en wacht.

Het midden is de weg. Sporen van laarzen en van een dier lopen dezelfde kant op. Een worp mag de toon zetten: wie goed waarneemt, ziet dat het dier met een poot sleept en dat de laarzen op een gegeven moment rennen. Wie mist, vindt het kapelletje nog steeds, maar later en zonder die details. Falen kost tijd of zekerheid, niet het hele avontuur.

Het laatste deel is het kapelletje. Luuk zit binnen met Vedders lantaarn. De wolf staat in de deuropening. De spelers kunnen vechten, het dier afschrikken, of het kalmeren als iemand bedreven is in omgaan met dieren en een aannemelijk plan heeft. Daarna vertelt Luuk, als hij zich veilig voelt, dat Vedder zijn enkel heeft bezeerd en is teruggelopen naar de kelder van de molen, weg van een schuldeiser die niet kwam. De wolf wel.

Sluit kort af. Er is opluchting en een ongemakkelijk gesprek over geld. Vraag elke speler één zin: wat neemt je personage mee in het hoofd. Stop terwijl er nog een vraag openligt.

De eerste tien minuten

Spreek eerst het praktische af. Hoe laat jullie stoppen. Of telefoons aan de kant gaan. Welke toon de avond heeft. Zeg dat iedereen mag pauzeren als een onderwerp niet fijn is: “Zeg pauze, dan gaan we een stap terug. Je hoeft niet uit te leggen waarom.”

Leg in twee zinnen uit hoe een beurt voelt. “Jullie zeggen wat je doen. Ik vraag een worp als de uitkomst onzeker is. In een gevecht krijgt iedereen een beweging en een actie.” Eindig je opening na een stuk of vijf zinnen, met iets waar iemand op kan bijten. Anke zet kommen neer en zegt dat de molen sinds gisteren stilstaat.

Moeilijkheid inschatten

De regels geven een gangbare schaal. Bijna vanzelf: 5. Makkelijk: 10. Een gewone serieuze taak: 15. Hard: 20. Zeer hard: 25. Bijna onmogelijk: 30. Gebruik 10 en 15 het meest. Een 25 op avond één voelt als een muur.

Kies het getal bij de poging, niet bij de uitkomst die jij het mooist vindt. Sla de worp over als er geen interessante mislukking is. De deur die Luuk op een kier heeft gezet, gaat open. Werken twee kanten elkaar direct tegen, vergelijk dan hun worpen.

Voordeel geef je als de situatie echt helpt, nadeel als zij echt tegenwerkt. Niet allebei tegelijk “voor de sfeer”.

Een gevecht klein houden

Eén wolf is een gevecht. Drie wolven en een bandiet zijn een campagne.

Zet de plek neer vóór je om initiatief vraagt. Een smalle deuropening, een omgevallen bank, een lantaarn op de vloer. Daarmee kan iemand iets doen behalve slaan. Laat iedereen een Behendigheidsworp doen. Jij rolt één keer voor de wolf. Noteer de volgorde. Vertaal elke beurt naar beweging plus één actie. Herinner iemand aan een schild of een spreuk als het blad dichtklapt. Dat is helpen, niet sturen.

De wolf hoeft niet tot nul te vechten. Als hij geraakt is en een uitweg ziet, mag hij vluchten. Zeg dat hardop. Houd de levenspunten van de spelers in de gaten. Op nul leg je de reddingsworp in twee zinnen uit: 10 of hoger is een succes, drie successen maken stabiel, drie mislukkingen zijn fataal, een 20 brengt iemand met één punt terug. Wijs op stabiliseren met een verzorgingspoging. Laat een eerste personage niet sterven aan een rekenfout die niemand begreep. Negeert de groep elke waarschuwing, dan mag de wolf gevaarlijk blijven.

Als je een regel niet weet

Je gaat een regel vergeten. Zeg het. “We doen het nu zo, en in de pauze kijk ik het na.” Kies een uitkomst die het verhaal dient en die niet oneerlijk is tegenover wie het blad wél goed had gelezen. Schrijf de vraag op en zoek haar later in de SRD, niet midden in iemands zin.

Dekket de SRD iets niet, verzin dan een doelgetal en een inzet, en zeg beide hardop. “Een 12 of hoger, en het luik gaat open vóór de wolf bij de deur is.” Corrigeer jezelf de volgende keer, niet door een geslaagde scène af te pakken.

De tafel prettig houden

Neemt één speler drie scènes over, vraag dan wat de anderen doen. Geef een stille speler een concreet haakje. “Sera, jij herkent het teken boven de deur. Wat vertelt het je?”

Accepteer een oplossing die je haak omzeilt. Zoeken ze eerst de kelder, dan vinden ze Vedder eerder en horen ze over Luuk uit zijn mond. De wolf blijft een probleem. Je hebt de volgorde omgedraaid, niet je avond weggegooid.

Forceer geen grap ten koste van een personage, en geen duisternis die je niet hebt aangekondigd. Een vermiste molenaar hoeft geen martelscène te worden. Houd geweld kort. Pakt een speler het verhaal van een ander af, onderbreek dan vriendelijk en geef die ander het woord. Jij bewaakt de ruimte. De dobbelsteen bewaakt de onzekerheid.

Na afloop

Stel drie vragen. Wat wil je de volgende keer meer? Wat mocht minder? Is er iets blijven liggen dat onprettig voelde? Schrijf zelf drie bullets: waar ze gebleven zijn, welke naam blijft hangen, welke draad openligt. Bedank concreet. “Het hielp dat je de wolf eten aanbood.” Mensen durven de tweede keer meer als de eerste keer gezien is.

Een korte checklist

Voor je begint: één dorp, drie plekken, drie personen met één verlangen, één haak, één klein gevaar, drie zintuigen. Bladen met levenspunten, bepantseringsklasse en één uitgeschreven aanval. Een eindtijd, en een zin waarmee iemand kan pauzeren.

Tijdens het spel: beschrijf, vraag wat ze doen, en wacht. Rol als falen interessant is. Houd het gevecht klein. Bij een onbekende regel: een eerlijke aanname, een notitie, door.

Daarna: één zin per speler, drie bullets voor jezelf, en de gemiste regel één keer naslaan.

Meer heb je niet nodig. De spelers vullen de rest in zodra je stopt met voorbereiden en begint met luisteren.